Faillik
Madde 37- (1) Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.
(2) Suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur. Kusur yeteneği olmayanları suçun işlenmesinde araç olarak kullanan kişinin cezası, üçte birden yarısına kadar artırılır.
Türk Ceza Kanunu Madde 37 suça iştirak kapsamında faillik kavramını ele alır ve iki temel durumu düzenler:
1. Birlikte Gerçekleştirme (Birlikte Faillik)
Madde 37/1, suçun kanuni tanımındaki fiili birlikte gerçekleştiren herkesin fail olarak sorumlu tutulacağını belirtir. Bu durumda, suç işleme kararında ortaklık ve fiilin icrasında birlikte hareket etme esas alınır. Kişiler arasında iş bölümü olsa bile, suçun gerçekleştirilmesine yönelik ortak katkı ve irade birliği varsa birlikte faillik söz konusu olur.
Örnek: İki kişi, bir mağazayı soymak için plan yapar. Birisi kasadan para alırken, diğeri gözcülük yapar. İki kişi de suçun işlenmesine doğrudan katkıda bulunduğu için fail olarak sorumlu olur.
2. Başkasını Araç Olarak Kullanma (Dolaylı Faillik)
Madde 37/2, suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişinin fail olarak sorumlu tutulacağını düzenler. Burada kişinin, suç işleme kastını kendisi taşırken, bir başka kişiyi suç işlemek için kullanması durumu söz konusudur. Araç olarak kullanılan kişinin kusur yeteneği bulunmaması (örneğin, çocuk, akıl hastası, alkol ya da uyuşturucu etkisi altında olan biri) durumunda, asıl failin cezası ağırlaştırılır.
Örnek: Bir kişi, küçük bir çocuğa oyuncak alma bahanesiyle bir marketten çikolata çaldırır. Çocuk, kusur yeteneğine sahip olmadığından, suçun asıl faili, çocuğu araç olarak kullanan kişi olur ve onun cezası artırılır.
Uygulamalı Örnek:
Bir olay üzerinden inceleyelim:
Ahmet ve Burak, bir banka soygunu yapmaya karar verir. Ahmet, bankanın içine girerek vezneden paraları toplar. Bu sırada Burak, bankanın dışında arabayı çalışır vaziyette tutar ve kaçış planını yönetir. Aynı olay sırasında, Ahmet, içeride güvenlik görevlisini etkisiz hale getirmek için 13 yaşındaki bir çocuğa tehdit ile güvenlik görevlisinin dikkatini dağıtmasını söyler.
Hukuki Durum:
1. Ahmet ve Burak, birlikte hareket ederek suçun işlenmesine ortak katkıda bulundukları için birlikte fail olarak sorumlu tutulurlar.
2. Ahmet, 13 yaşındaki çocuğu araç olarak kullanarak güvenlik görevlisinin dikkatini dağıtmasını sağladığı için dolaylı fail olur. Çocuğun yaşından dolayı kusur yeteneği bulunmadığından, Ahmet’in cezası üçte birden yarısına kadar artırılır.
